Ταπεινοφροσύνη-Ακολουθήστε με, είπε ο Σοφός, και τους άφησε να περάσουν πρώτοι…

ταπεινοφροσύνη = ταπεινόφρων + -οσύνη

Ακολουθήστε με, είπε ο Σοφός, και τους άφησε να περάσουν πρώτοι.

Η ταπεινοφροσύνη οδηγεί στην Σωφροσύνη και στην Μακαριότητα. Είναι η οδός μέσω της οποίας αποκαλύπτεται η Αλήθεια.

Υπάρχει μια προ χριστιανισμού ετυμολογική ερμηνεία της λέξης όπου ως ταπεινός θεωρείται ο κατώτερος, υποδεέστερος, αδύναμος και η σύγχρονη ερμηνεία όπου  άλλοτε ως ταπεινός θεωρείται αυτός που δεν είναι αλαζών, επηρμένος και άλλοτε υιοθετείται η αρχαιότερη ερμηνεία της ασημαντότητας.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει  και με την λέξη υπερήφανος.

Κάποιοι από εκείνους  που ενστερνίζονται την αρχαιότερη ετυμολογική ερμηνεία της λέξης, πρεσβεύουν ότι η σύγχρονη ερμηνεία είναι μια διαστροφή που προξένησαν σκόπιμα οι Εβραίοι μέσω της Καινής Διαθήκης για να αλλοιώσουν το ‘’υπερήφανο’’ πνεύμα των Ελλήνων (αυτά δεν τα λέω εγώ αλλά οι υποστηρικτές αυτής της θεώρησης).

Εκείνοι που χρησιμοποιούν την σύγχρονη ετυμολογική ερμηνεία της λέξης θεωρούν την ταπεινοφροσύνη ως αρετή των εξελιγμένων ανθρώπων που έχουν ξεπεράσει εξελικτικά την αναγκαιότητα επιβεβαίωσης της προσωπικότητας μέσω της αλαζονείας, της αυτοπροβολής  και της έπαρσης.

 Ο ταπεινόφρων (με την σύγχρονη ερμηνεία) είναι εκείνος που αφήνει το έργο της ζωής του να δείξει το όποιο μεγαλείο, χωρίς ο ίδιος να έχει την ανάγκη της αυτεπιβεβαίωσης.

Ο ταπεινόφρων άνθρωπος, είναι αυτός που δεν έχει μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του σε αντίθεση με τον επηρμένο.

Ο ταπεινόφρων είναι εκείνος που έχει αυτογνωσία και γνώρίζει αυτό που ακριβώς είναι και δεν φιλοδοξεί να φαίνεται ως κάτι που δεν είναι.

 ‘’Ο ταπεινόφρων δεν έχει μεγάλη ιδέα δια τον εαυτόν του, δεν υπερυψώνει τον εαυτόν του, δεν θεωρεί τον εαυτόν του υπέρτερο των άλλων, δεν υπεραίρεται και δεν φυσιούται κατά του πλησίον, δεν επιδεικνύει τον εαυτόν του και τα προτερήματα του, δεν καυχάται δια τα δόματα, δια την ελεημοσύνην και δια τα κατορθώματα του, δεν ζητεί ανταπόδομα, σκέπτεται, ομιλεί, συμπεριφέρεται και ενεργεί ταπεινά, απλά και σεμνά’’.

Υπάρχουν σύγχρονοι καλλιτέχνες που με ταπεινοφροσύνη μας μιλούν για το μεγαλείο της Ιδέας που τους ενέπνευσε και ταυτόχρονα υπάρχουν και καλλιτέχνες που κομπάζουν για το μεγαλείο του έργου τους.

Οι μεν ευρίσκονται στο ΕΜΕΙΣ, οι δε στο ΕΓΩ.

Εκείνοι που ενστερνίζονται την αρχαιότερη ετυμολογική ερμηνεία της λέξης και που δεν δέχονται άλλη ερμηνεία  της ταπεινοφροσύνης εκτός από εκείνη της ποταπότητας, ξεχνούν ότι στα αρχαία χρόνια υπήρξε ο   Διογένης, ο κυνικός, που στηλίτευε την αλαζονεία των επηρμένων και πρότρεπε τους νέους στην λιτή και απέριττη ζωή. Υπήρξε επίσης και ο Σωκράτης που ζούσε βίο ταπεινό και ταπεινό μεν αλλά μεγαλειώδες τέλος επέλεξε για την ζωή του.

Σας παραθέττω κάποιες από τις ρήσεις των αρχαίων προγόνων μας που σχετίζονται με την ταπεινότητα και την ταπεινοφροσύνη:

  • Τα τοι μέγιστα πολλάκις θεός ταπείν’ έθηκε (Και τα πάρα πολύ μεγάλα πολλές φορές ο Θεός τα κανόνισε να ταπεινώνονται)
  • Εκτιμώντας και επαινώντας την υπεροχή των άλλων, την κάνουμε δικό μας κτήμα Αριστοτέλης
  • Έσο απλός και ταπεινόφρων εις την συμπεριφοράν. Παράμενε αδιάφορος δι’ ο,τιδήποτε βρίσκεται μεταξύ της αρετής και της κακίας. Αγάπα τον πλησίον σου και τον Θεόν σέβου Μάρκος Αυρήλιος
  • Ταπεινά γαρ χρη τους κακώς πεπραγότας λέγειν, εις όγκον δ’ ουκ άνω βλέπειν τύχης (Αυτοί που έχουν κάνει πράξεις στη ζωή τους, πρέπει να είναι ταπεινοί, όταν θέλουν να μιλάνε, και να μην σηκώνουν βλέμματα πιο πάνω από τη δύναμη της τύχης Ευριπίδης
  • Σοφούς νόμιζε… τους μέτρια μεν περί αυτών λέγοντας… και μη διαταραττομένους εν ταις του βίου μεταβολαίς, αλλά καλώς και μετρίως και τας συμφοράς και τας ευτυχίας φέρειν επισταμένους (Να θεωρείς σοφούς εκείνους που μιλάνε με μετριοφροσύνη για τον εαυτό τους και δεν ταράζονται με τα γυρίσματα της ζωής, αλλά γνωρίζουν να υποφέρουν με αξιοπρέπεια και με μέτρο και τις συμφορές και την ευτυχία Ισοκράτης, Προς Νικολέα 39
  • Για να κρίνει κανείς έναν άλλον αν είναι σοφός, πρέπει αυτός να είναι σοφότερος Κικέρων
  • Η μετριοφροσύνη κάθε λογικού ανθρώπου εκτιμάται από όλους. Ενώ όταν ταπεινώνεις υπερβολικά τον εαυτό σου και τον εκμηδενίζεις, γίνεσαι γελοίος στα μάτια όλων Μένανδρος
  • Ο Θεός μπορεί να ταπεινώσει τον υψηλό και να υψώσει τον ταπεινό (Οράτιος)
  • Όταν ευτυχείς πρέπει να είσαι μετριόφρων, ενώ όταν δυστυχείς πρέπει να είσαι φρόνιμος Περίανδρος
  • Όταν είσαι μόνος σου, να είσαι μετριόφρων. Όταν πλησιάζεις τους άλλους, να είσαι ειλικρινής Πλάτωνας
  • Χωρίς τις μικρές πέτρες οι μεγάλες δεν μπορούν να αρμολογηθούν. Ούτε τα αγκωνάρια να ισοζυγισθούν Πλάτωνας
  • Υπάρχει μετριοφροσύνη που δεν είναι τίποτε άλλο, παρά ο μανδύας της υπερηφάνειας Στοβαίος
  • Τα μεν υψηλά ταπεινούν, τα δε ταπεινά υψούν (Ο εγωισμός ταπεινώνει, η ταπεινοφροσύνη όμως υψώνει Χίλων (Διογένης Λαέρτιος Α’)

 Επομένως η διαμάχη για αυτή την ερμηνεία, δεν είναι ούτε τωρινή ούτε ξεκίνησε με μια διαφορετική θέαση που άρχισε τα πρώϊμα χριστιανικά χρόνια. Υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει και αφορά την διαφορετική θέαση που έχουν για το τι είναι ενάρετο, άνθρωποι που βρίσκονται σε διαφορετική συνειδησιακή βαθμίδα.

Τόσον ο Βουδισμός  όσο και ο Ταοϊσμός θεωρούν ότι η  φώτιση έρχεται μέσω του διαλογισμού και της ταπεινοφροσύνης.

Ο Βούδας, εγκατέλειψε την χλιδή και τις ανέσεις και αφιερώθηκε στην ταπεινή ζωή προκειμένου να φωτιστεί. Κάτι περίπου ανάλογο έπραξε και ο Λάο Τσε και πολλοί ακόμα πνευματικοί άνθρωποι, που κατά καιρούς εμφανίστηκαν στην Γη.

Την οδό της ταπεινότητας ακολούθησε επίσης, ο Ιησούς Χριστός, ο Ιωάνννης ο Πρόδρομος και οι περισσότεροι άγιοι της χριστιανοσύνης.

Σας παραθέττω κάποιες από τις ρήσεις διαφόρων πνευματικών ανθρώπων που σχετίζονται με την ταπεινότητα και την ταπεινοφροσύνη

  • Η ταπεινοφροσύνη αποτελεί το μεγαλείο του ανθρώπου
  • Ταπεινοφροσύνη είναι το στερεό θεμέλιο όλων των αρετών Κομφούκιος
  • Όταν ένας παραμένει μετριόφρων, όχι όταν τον επαινούν, αλλά όταν τον κατηγορούν, αυτός είναι ο πραγματικός μετριόφρων Ζ.Π.Ρίχτερ
  • Θαύμαζε περισσότερο το μεγαλείο μιας ταπεινότητας, από την ταπεινότητα ενός μεγαλείου
  • Ο άνθρωπος της επιφάνειας δεν είναι άνθρωπος του βάθους και γι’ αυτό δεν μπορεί να γίνει άνθρωπος του ύψους
  • Ο ταπεινός είναι συνοδοιπόρος του Θεού
  • Η ταπεινοφροσύνη δεν κρύβει μονάχα όλες τις άλλες αρετές. Κρύβει και τον εαυτό της
  • Αποφεύγει τους επαίνους εκείνος που τους αξίζει
  • Ας ήταν να έφθανα τόσο ψηλά, ώστε να γίνω ένα χαλάκι που οι άνθρωποι θα σκουπίζουν τα πόδια τους
  • Τα μικρά ρυάκια φλυαρούν με θόρυβο, γιατί δεν έχουν βάθος. Οι μεγάλοι ποταμοί κυλάνε σιωπηλοί
  • Κάθε προσθήκη στη γνώση είναι αύξηση στην ταπείνωση. “Έν οίδα ότι ουδέν οίδα” (Σωκράτης). Κάθε προσθήκη στην ταπείνωση είναι αύξηση στην αρετή. “Πας ο ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται” (O Κύριος)
  • Γύρε αν θέλεις να υψωθείς Κωστής Παλαμάς
  • Κύριε, έχω μια παράκληση: Μην αφήσεις ποτέ να αντιληφθώ κάποιες αρετές, που έτυχε να έχω Πωλ Κλωντέλ
  • Η βασιλεία του Θεού έχει θύρα χαμηλή. Για να περάσεις πρέπει ή να είσαι παιδί ή να σκύψεις
  • Το να νομίζεις πως είσαι ενάρετος, σημαίνει πως έπαψες να είσαι
  • Όταν ένας ταπεινός άνθρωπος ξεχνά τον εαυτό του, ενώνεται με τον Θεό Λέων Τολστόι
  • Για να γίνει ο Θεός το πάν στη ζωή σου, πρέπει εσύ να γίνεις μηδέν
  • Ο αληθινός χριστιανός, που αυξάνει στην αρετή, μοιάζει σαν το στάχυ. Όσο περισσότερο ωριμάζει, τόσο βαθύτερα γέρνει το κεφάλι
  • Η ταπεινοφροσύνη είναι ένα τέχνασμα της έπαρσης που προσποιείται πως υποβιβάζεται για να ανυψωθεί
  • Είναι καλό να θυμόμαστε ότι ολόκληρο το σύμπαν, με μια μηδαμινή εξαίρεση, αποτελείται από άλλους Τζον Άντριου Χολμς
  • Η ταπεινοφροσύνη είναι το καλύτερο κι ασφαλέστερο είδος ρεαλισμού που γνώρισα Βενιαμίν Φραγκλίνος
  • Η ταπεινοφροσύνη είναι μια αρετή που όλοι πρεσβεύουμε αλλά κανείς δεν την εφαρμόζει Τζον Σέλντεν
  • Η ταπεινοφροσύνη είναι ο βωμός, που πάνω του θέλει να κάνουμε τις θυσίες μας ο Θεός Λα Ροσφουκώ
  • Για να πιεις νερό απ’ την πηγή, πρέπει πρώτα να σκύψεις.
  • Η ταπεινότητα είναι η ρίζα της μεγαλοσύνης
  • Ζυγώνουμε όλο και κοντύτερα στη μεγαλοσύνη, όσο πιο μεγάλοι είμαστε στην ταπεινοφροσύνη
  • Η γνώση μας κάνει περήφανους, η σοφία ταπεινούς.
  • Η ταπείνωση είναι η αρετή των δυνατών
  • Θα γινόσουν σοφός, αν δεν νόμιζες ότι είσαι!
  • Θεέ μου… κάνε με ταπεινό, αλλά ας γίνει χωρίς να το ξέρω, γιατί τότε θα υπερηφανευτώ για την ταπείνωσή μου!…
  • Κύριε, μην αφήσεις ποτέ ν’ αντιληφθώ κάποιες αρετές που έτυχε να έχω Πωλ Κλωντέλ
  • Η ταπεινοφροσύνη είναι η κλωστή που συγκρατεί όλα τα μαργαριτάρια της αρετής
  • Προτιμώ τα λάθη που με κάνουν ταπεινό, παρά τις επιτυχίες που μου υποθάλπτουν τον εγωισμό και μου ανάβουν την έπαρση
  • Προτιμώ τα ελαττώματα που με κρατούν ταπεινό Τελώνη, παρά τις αρετές που μου ανάβουν την οίηση και με καταντούν υπερόπτη Φαρισαίο
  • Η αληθινή μετριοφροσύνη δεν είναι το να κατηγορείς, αλλά το να μη μιλάς καθόλου για τον εαυτό σου Σκωτ
  • Ωρίμασα. Δεν πιστεύω σε καμιά υπεροχή μου Κων/νος Τσάτσος
  • Υπάρχει κάτι χειρότερο από την αλαζονεία του υπερήφανου κι αυτό είναι η αλαζονεία του ταπεινού Ιάσων Ευαγγέλου
  • Ακολουθήστε με, είπε ο Σοφός, και τους άφησε να περάσουν πρώτοι.

Νικόλας Γκίνης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s