Προσωδία-Η πρώτη γλώσσα του ανθρώπινου γένους ήταν το τραγούδι

Ο Πυθαγόρας υμνεί την Ανατολή του Ηλίου. o

Μαρίας Σ. Στούπη – Η τραγουδιστή γλώσσα των Ελλήνων

Στον κολοσσό αυτού που λέγεται αρχαία Ελληνική Γλώσσα, η προσωδία είναι το απαραίτητο συμπλήρωμα. Διότι η Ελληνική Γλώσσα είναι το πρωταρχικό στοιχείο της εξέλιξης του πνευματικού πολιτισμού των ανθρώπων. Χωρίς την ανεπτυγμένη σκέψη με τη γραφική της αποτύπωση, η ανάπτυξη του κόσμου δεν θα είχε φτάσει στα μεγάλα της επιτεύγματα.

Αποκτώντας οι άνθρωποι γνωριμία με το περιβάλλον, ακούγοντας και παρατηρώντας, άρχισαν να ξεχωρίζουν τους ήχους από τη φύση. Αυτό είναι κάτι πολύ σημαντικό για να μπορέσει ο άνθρωπος να μάθει να μιλάει. Οι ήχοι του φυσικού περιβάλλοντος ήταν οι πνευματικοί σπόροι που βοήθησαν, ώστε να μπορέσει να μιλήσει αργότερα ο άνθρωπος.

Όπως ήταν φυσικό, σιγά-σιγά άρχισε να αναπτύσσεται η ομιλία των πρώτων ανθρώπων. Για να μιλήσουμε προηγουμένως παίρνουμε ανάσα, η ανάσα έχει ήχο, μετά τον ήχο της ανάσας αρθρώνουμε το λόγο.

Στο παλαιό λεξικό Νικ. Λωρέντη συναντώμαι δύο λέξεις που μας προκαλούν ερωτηματικά:

Μέροψ –οπος, οι μέροπες = οι έχοντες έναρθρο λόγο. Σύνθετη λέξη από το μείρομαι+οψ=φωνή. Επίσης γράφει ότι: Οι Μέροπες ήταν μυθώδης λαός που κατοικούσε «εκτός του κόσμου τούτου άπειρον», επίσης, αναφέρονται ως κάτοικοι στη νήσο Κω… Για να υπάρχει η λέξη με την έννοια, οι έχοντες έναρθρο λόγο, άρα υπήρχαν και άλλοι που δεν είχαν έναρθρο λόγο.

Άλλη λέξη που συναντάμε στο λεξικό του Ησύχιου είναι για τους Έλλοπες. Σύνθετη λέξη και αυτή, από το ρήμα ελλείπω+οψ=άλαλοι. Αυτοί που δεν ήξεραν αρχικά να χρησιμοποιήσουν το γλωσσικό τους όργανο, να πλάσουν λέξεις και να μιλήσουν «ήταν άλαλοι», αυτό σημειώνει ο Ησύχιος στο λεξικό τους για τους Σελλούς. Περνώντας την ιστορική διαδρομή τους βρίσκουμε με το όνομα: Ελλοί, Σελλοί, Έλλοπες, Πελασγοί, Προσέληνες κατά τον Ι. Πασσά στο βιβλίο του Προϊστορία, ελέγοντο οι Έλληνες πριν εμφανισθεί η Σελήνη που είναι τεχνητός δορυφόρος. Έπειτα ονομάσθηκαν Έλληνες. Οι Έλλοπες έζησαν εκεί γύρω στη Δωδώνη. Μετά απαντώνται ως Πελασγοί που πρωτομίλησαν την Ελληνική και εξαπλώνονται και σε άλλα μέρη της γης.

Το σημαντικότερο είναι ότι, όπου κι αν υπήρξαν άνθρωποι, δεν υπάρχει άλλη γλώσσα σ’ όλη τη γη που να επεβλήθη διά της προσωδίας, μόνο η ελληνική γλώσσα. Δικαίως οι γνωρίζοντες την αποκάλεσαν μητέρα όλων των γλωσσών. Από συνέδρια ιστορικών και γλωσσολόγων μαθαίνουμε ότι οι άνθρωποι πρώτα τραγούδησαν κι έπειτα μίλησαν. Έτσι βεβαιωνόμαστε ότι, αυτοί που ανέπτυξαν το πνεύμα τους ώστε να τραγουδάνε την ομιλία τους, δηλαδή, να εναρμονίζεται η σκέψη τους με την ψυχή τους και να εκφράζονται μελωδικά, ήταν οι Έλληνες.

Τι σημαίνει ακριβώς η λέξη προσωδία

Η λέξη είναι σύνθετα προς+άδω. Δηλαδή δεν είναι ακριβώς τραγούδι, αλλά κάτι μεταξύ ομιλίας και τραγουδιού. Σαν μουσική απαγγελία, στην ουσία είναι η ψυχική έκφραση του ανθρώπου. Πρέπει να ξεχωρίσουμε στο μυαλό μας, άλλο τραγουδώ κι άλλο προσωδώ. Δεν πρέπει να έχουμε στο νου μας άριες από όπερες, ούτε δημοτικό τραγούδι, μα ούτε και βυζαντινή ψαλμωδία. Εδώ θα παραθέσω τι είπε πάνω σ’ αυτό ο Βασιλιάς Σολομών:

«Οι Έλληνες κατά την ομιλία τους, καταφέρνουν να δημιουργούν δίνες στην ατμόσφαιρα. Η μαγεία είναι πώς να χειρίζεσαι τις ενέργειες μέσω της γλώσσας και της ομιλίας».

Επίσης οι Εβραίοι στο Ταλμούδ, αυτή την τεχνική της ομιλίας των Ελλήνων όχι μόνο την παραδέχονται, αλλά την ονομάζουν Gematria, δηλ. Γεωμετρία. Κι ενώ άλλοι λαοί θαμάζουν αυτή τη γλώσσα εμείς οι νεότεροι Έλληνες δεν την αντιμετωπίζουμε με το σεβασμό που θα έπρεπε αλλά την κακομεταχειριζόμαστε.

Δυστυχώς όμως, όλοι μας ασχημονούμε! Ακόμα κι εμείς που είδαμε και καταλάβαμε την αξία της. Κατ’ αρχήν, κανένας μας δεν σκέφτηκε ότι αυτή την αρχαία γλώσσα πρέπει να μαθαίνουμε να την μιλάμε κι όχι ν’ αποστηθίζουμε γραμματικούς κανόνες και να μεταφράζουμε. Η μεγαλύτερη ομορφιά της είναι να την μιλάμε απταίστως, με ευχέρεια, όπως υπερηφανευόμαστε όταν μιλάμε κάποια από τις παραφυάδες της Ελληνικής γλώσσας όπως είναι η Αγγλική, η Γαλλική κλπ. Εκεί προσέχουμε την προφορά μας πώς θα πρέπει να προφέρουμε τη γλώσσα που μαθαίνουμε. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά κάνουμε και ταξίδια στο εξωτερικό για να μάθουμε την σωστή προφορά. Αλλά, με την Ελληνική προφορά ποιος ασχολήθηκε ποτέ;

Ανάλυση στοιχείων της γλώσσας

Για να αναλύσουμε τη γλώσσα, χρειάζεται να πάρουμε ένα-ένα τα στοιχεία που την αποτελούν, για να βγάλουμε κάποια συμπεράσματα. Έτσι θα εξετάσουμε τα φωνήεντα, τα σύμφωνα, τον τονισμό των λέξεων και την κυματοειδή προφορά, όταν εκφωνείται ο αρχαίος λόγος.

Ας αναλύσουμε πρώτα τη λέξη φωνήεν, τί σημαίνει φωνήεν: το Φ κατά τον κώδικα του Ελληνικού Αλφαβήτου σημαίνει φως και το Ω σημαίνει ο νους. Φως του νοός. Τα φωνήεντα λέγονται και φθόγγοι. Φθόγγος σημαίνει ήχος παραγόμενος διά του λάρυγγος, από το ρήμα φάω, αρχικά τα φωνήεντα ήταν 5: α, ε, ι, ο, υ και επροφέροντο μουσικά, έχουμε δε τραγούδια που στηρίζονται σε 5 φθόγγους είναι τα λεγόμενα 5φθογγα πολυφωνικά τραγούδια της Ηπείρου, πρόδρομος της πολυφωνικής μουσικής. Αργότερα στα 5 φωνήεντα προσετέθη το η και ω. Όταν τα φωνήεντα έγιναν 7, παρατηρείται συγχρόνως στην αρχαία Ελλάδα ν’ ακούγονται κλίμακες με 7 μουσικούς φθόγγους. Εκτός από τους 7 φθόγγους υπάρχουν κι άλλοι ενδιάμεσοι φθόγγοι. Όλοι έχετε δει τα πλήκτρα του πιάνου, του αρμόνιου, αυτά είναι άσπρα, ανάμεσα σ’ αυτά λίγο μακρόστενα είναι τα μαύρα. Αυτά τα μαύρα πλήκτρα αντιπροσωπεύουν ενδιάμεσους ήχους. Η Ελληνική μουσική και η Βυζαντινή ψαλμωδία, το χαρακτηριστικό που έχουν είναι ότι περνάνε ως επί το πλείστον ενδιάμεσους ήχους. Είναι σαν να λέμε από το μαύρο χρώμα να πάμε στο άσπρο, θα περάσουμε με τόνους του γκρίζου.

Έτσι γίνεται και με τους ήχους, από το Ντο για να πάμε στο Ρε, χρησιμοποιούμε ενδιάμεσους ηχητικούς τόνους.

Όμως, σε πολλές ξένες γλώσσες τα φωνήεντα αποδίδονται και με ενδιάμεσους ήχους. Οι Γάλλοι το Ε άλλοτε το λένε με ανοιχτό το στόμα κι άλλοτε με κλειστό. Το Ι πότε με ανοιχτό, πότε U με κλειστό το στόμα. Ποιος μπορεί να αποκλείσει ότι οι Γάλλοι δεν το πήραν από την προφορά των αρχαίων Ελλήνων; Μήπως δεν θα μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε κι εμείς κατά τον ίδιο τρόπο το: Ημών με το Υμών με κλειστό το στόμα;

Τις ποικιλίες των φωνηέντων, σήμερα δεν τις χρησιμοποιούμε, έχουν χάσει όχι μόνο την προσωδιακή τους χρήση αλλά και την ηχητική τους ιδιαιτερότητα στην προφορά. Όλα τα η, ι, υ και τις διφθόγγους οι, ει, κλπ. τα προφέρουμε το ίδιο, υπάρχουν μόνο για την ερμηνεία της γραφής. Καινό = καινούργιο, κενό = αδειανό.

Στα λεξικά βρίσκουμε λέξεις μουσικές όπως: ἀ-ά-α-τον=ακατάβλητον, αάσχετος=ακατάσχετος. Το ίδιο συμβαίνει και σε άλλες γλώσσες· παρατηρούνται δίφθογγοι και τρίφθογγοι οι οποίοι δεν προφέρονται, αλλά μόνο γράφονται. Όπως οι Γάλλοι το νερό το γράφουν με τρία φωνήεντα και το προφέρουν με ένα που δεν περιέχεται στη λέξη. ΕΑΥ=Ο. Αλλά και στην Ελληνική αεί=πάντοτε, το βρίσκουμε και αίεί=πάντοτε. Μία λέξη τέσσερα φωνήεντα, 2 συλλαβές. Μόνο μία προσωδιακή προφορά με ενδιάμεσους φθόγγους, μπορεί να δικαιολογήσει αυτή τη γραφή. Κι αυτό ήταν που δυσκόλευε τους μη Έλληνες. Δεν μπορούσαν ν’ ακούσουν τους διάφορους ήχους που γλιστρούσαν μέσα σε μία λέξη. Κι όταν το αυτί δεν συλλαμβάνει όλους τους ήχους που ακούγονται, δεν μπορεί και η νόηση να προσδιορίσει περί τίνος πρόκειται. Δηλαδή το αυτί ακούει μόνο τους ισχυρούς ήχους, τους ασθενείς ήχους όταν δεν έχει εξασκηθεί δεν μπορεί να τους ξεχωρίσει. Το ίδιο συμβαίνει και σήμερα με τη δημοτική μουσική και τη βυζαντινή. Αυτός που έχει μάθει ν’ ακούει μόνο τη συγκερασμένη μουσική με τις 7 νότες όπως είναι η δυτική αρμονία (ευρωπαϊκή μουσική), του είναι αδύνατον να παρακολουθήσει και να τραγουδήσει τις φυσικές κλίμακες όπως είναι οι ελληνικές.

Οι άνθρωποι πρώτα σκέφτηκαν, μετά μίλησαν κι έπειτα έγραψαν. Άρα όπως μιλούσαν έτσι τα έγραφαν, αλλιώς τι νόημα θα είχαν οι δίφθογγοι!

Το θαύμα αυτής της επιστημονικής γλώσσας είναι ότι, και ακουστικά και οπτικά είχε όχι μόνο την ξεχωριστή γραφή, αλλά και με την ειδική προφορά των φωνηέντων, που απέδιδαν την έννοια τραγουδιστά. Πολλές φορές όταν συνομιλούμε, δεν ακούμε καλά τις λέξεις, αλλά από τον τόνο της φωνής καταλαβαίνουμε τι θέλει ο άλλος να μας πει.

Αναλύοντας την προφορά της Ελληνικής γλώσσας

Ας εξετάσουμε πρώτα, πώς εμείς οι Έλληνες προφέρουμε τα σύμφωνα. Τα λέμε σύμφωνα ενώ είναι άφωνα, διότι μόνο μαζί με το φωνήεν αποκτούν τη δική τους δυναμική.

Εκείνο που πρέπει να πούμε είναι ότι κάποια σύμφωνα δεν τα περιλαμβάνει το Ιωνικό μας αλφάβητο, διότι όπως είναι γνωστό τα αλφάβητα των Ελλήνων ήταν πολλά. Κάθε Ελληνική πόλη είχε και το δικό της Αλφάβητο. Έτσι έχουμε Ιωνικό, Κορινθιακό, Αττικό, Χαλκιδικό, Θηραϊκό, Κρητικό, Αρχαίο Λατινικό, κ.ά. Αυτό που χρησιμοποιούμε σήμερα και έχει επικρατήσει είναι το Ιωνικό το οποίον δεν είχε ως 4ο γράμμα το ΝΤΕ που έχουν οι Λατίνοι· για μας είναι Δέλτα, γι’ αυτό δεν πρέπει να προφέρουμε το ντε όπως το προφέρουν οι Λατινόφωνοι. Δηλ. δεν πρέπει να λέμε φωνήε(d)-ντα αλλά φωνήεν-ντα, Παν-ντα όχι Πά(d)-ντα, Αν-ντοχή, όχι Α(d)-ντοχή, Φαν-ντασία, όχι Φα(d)-ντασία.

Στο δικό μας το Ιωνικό αλφάβητο το τρίτο γράμμα είναι το Γάμα, ενώ οι Λατίνοι ως τρίτο γράμμα έχουν το ΣΕ, αυτό που μοιάζει με μισοφέγγαρο. Το οποίον προφέρετε άλλες φορές ως σε, που χρησιμοποίησαν οι Βυζαντινοί, άλλες φορές ως τσε, ή κάπα. Πάνω σ’ αυτό το σε ποιος μπορεί ν’ αμφισβητήσει ότι οι Σελλοί οι οποίοι ήταν κτηνοτρόφοι δεν προφερότανε ως ΤΣΕ δηλ. Τσελλοί, διότι έχουμε τα παράγωγα Τσέ-λιγκας, Τσα-ρούχι, Τσοπάνος, Τσολιάς.

Στο δημοτικό μας τραγούδι και στη βυζαντινή μουσική ακούμε τους ήχους να γλιστράνε από τον ένα ήχο στον άλλον. Δεν είναι οι ήχοι σταθεροί-συγκερασμένοι όπως είναι π.χ. στον Εθνικό μας Ύμνο. Πρέπει δε να πούμε ότι η αρχαία Ελλάδα είχε 45 κλίμακες, ενώ η Δύση χρησιμοποίησε μόνο 2 κλίμακες, δηλαδή την μείζοντα και την ελάσσονα κλίμακα. Ενώ τα μουσικά σύμβολα υπολογίζονται 1600.

Απόπειρα προσωδιακής απόδοσης

Όπως προαναφέραμε, η Γαλλική το U το προφέρει με μισόκλειστο στόμα, είναι ενδιάμεσο του Ι και ου. Εμείς όταν το Υ είναι μετά από ένα φωνήεν το προφέρουμε με σύμφωνο όπως λέμε «Αύριο» το προφέρουμε κάπως βάρβαρα «άβριο» μήπως οι πρόγονοί μας αυτά τα δύο φωνήεντα τα πρόφεραν κλείνοντας λίγο το στόμα τους σουφρώνοντας τα χείλη και το αύριο ακουγόταν «άβριο»; Την Εύβοια όχι έβια αλλά Εύ-βο-ι-α. Αλλά χρειάζεται ολόκληρη η φράση για να αποδοθεί η μουσικότητα, μία λέξη σκέτη δεν αποδίδει τίποτα.

Πάνω σ’ αυτό που λέμε, πρέπει να θυμόμαστε και την εποχή. Οι άνθρωποι δεν βιάζονταν, ήσαν ήρεμοι, οπότε και η ομιλία τους ήταν αργή, είχαν το χρόνο πολλές φορές και ξαπλωμένοι στα ανάκλιντρα να φιλοσοφούν συζητώντας. Ενώ εμείς σήμερα από το άγχος μας μιλάμε γρήγορα, τρώμε τις λέξεις μας πολλές φορές δεν καταλαβαίνουμε τον άλλον τι θέλει να μας πει και τον ξαναρωτάμε να μας επαναλάβει αυτό που είπε.

Οι δίφθογγοι-δύο φθόγγοι όπως: ο τοίχος, τα τείχη, η τύχη, σήμερα προφέρονται με ένα ι. Μήπως οι αρχαίοι Έλληνες πρόφεραν τις διφθόγγους όπως προαναφέραμε και για τα σύμφωνα; Το-ί-χος, τε-ί-χη, τ-ύ-χη.

Επίσης τα πνεύματα που έχουν την έννοια της ανάσας, εμείς σαν Έλληνες δεν τα χρησιμοποιήσαμε και η ψιλή και η δασεία έμειναν από την αρχή χωρίς ακουστική διάκριση. Απ’ ό,τι γνωρίζουμε όλο αυτό το σύστημα του τονισμού δεν χρησιμοποιήθηκε για την προφορά, αλλά μόνο για τη γραφή. Ενώ οι Λατινόφωνοι προφέρουν το (χ) ελαφρά (χ)έλεν, (χ)ιστορία, (χ)ήρως, σήμερα λέμε «Χαίρετε» τότε πρόφεραν ελαφρά και σύντομα Χαίρε. Το βρήκα σε παλαιό λεξικό με την ένδειξη ποιητικά. Άλλη μία λέξη που συνάντησα: Έρως και Έρος. Διαφορετική έννοια αλλά και διαφορετική γραφή και προφορά. Το αεί=πάντοτε, το συνάντησα σε ποίημα της Σαπφούς ΑΙΕΙ. Κατά τη γνώμη μου είτε ΑΕΙ είτε ΑΙΕΙ πρέπει να είχε μία παραπλήσια προφορά, από το Α γλιστρούσαν στο Ι. Σε παλιό λεξικό συνάντησα την πόλη Τροία γραμμένη Τρο-ι-ία και δίπλα είχε την ένδειξη ποιητικά. Αλλά και η αγγλική γράφει α και προφέρει ει γράφει ε και προφέρει ιι κλπ. Όλα αυτά χωρίς αμφιβολία είναι υπολείμματα προσωδιακής γλώσσας.

Άλλη παρατήρηση που κάναμε είναι τα διπλά σύμφωνα μέσα σε μία λέξη, όπως θάλασσα, γλώσσα, άμμος, ίππος, σίγουρα υπήρχε κάποια διάκριση κατά την προφορά. Μου είπαν ότι σε διάφορα νησιά του Αιγαίου έχουν μία ιδιάζουσα προφορά όταν προφέρουν π.χ. το ίππος διακρίνεις ότι γράφεται με δύο πι. (Λέγοντάς το στα γρήγορα ακούγεται ίποπος).

Εξ αιτίας της προφοράς έχουμε παραλλαγές πολλών λέξεων και στα φωνήεντα και στα σύμφωνα. Φαίνεται ότι η ακουστική αντίληψη δεν ήταν πάντοτε ευδιάκριτη κατά την προφορά, με αποτέλεσμα μία λέξη ν’ ακούγεται με διαφορετικά φωνήεντα. Όπως το φως αρχικά προφερόταν Φάος – Φόως, Υμέναιος – Υμήναος διακρίνουμε στην Σαπφώ, αέλιος – ήλιος ειδικά το λάμδα οι ξένοι το προφέρουν ελαφρά όπως και σε μερικές περιφέρειες της Ελλάδος, άκουσα Βορειοηπειρώτες να λέγουν ελι-ές κι όχι ελιές. Το ίδιο μου είπαν προφέρουν και στην Κρήτη, στην Κέρκυρα παλαιότερα σε χωριά προφέρανε ελι-ές και εγιές.

Όλα αυτά ήταν ακουστικές αντιλήψεις που δημιουργούσαν ακουστικές διαλέκτους.

Ο τονισμός αντικαθιστά την προσωδία

Άλλο αξιοπρόσεκτο, στην εκφορά και προφορά της ελληνικής ομιλίας είναι ο τονισμός. Οι αρχαίοι δεν έβαζαν τόνους. Οι άνθρωποι τότε όπως μιλούσαν έγραφαν κι όπως έγραφαν μιλούσαν. Όταν δημιουργήθηκε η γραμματική και το συντακτικό, τότε άλλαξε η σειρά των λέξεων μέσα σε μία φράση. Κι αυτό ήταν μία από τις σοβαρές απώλειες του προσωδιακού χαρακτήρα. Διότι μπήκε ένας φραγμός στην ελεύθερη έκφραση του ανθρώπου, χάνοντας έτσι τον ποιητικό και μουσικό ειρμό.

Το πολυτονικό και σήμερα μονοτονικό δεν είχε επίδραση στην ομιλία, χρησιμοποιήθηκε μόνο για τη γραφή. Όλα τα πνεύματα και οι τόνοι αποδίδονταν φωνητικά μόνο με την οξεία. Δηλαδή μόνο γραπτώς διατηρήθηκε η Ελληνική γλώσσα, διότι ηχητικά δεν έγινε από τότε καμία προσπάθεια να διατηρήσουμε κάποια στοιχεία. Ούτε ενδιαφερθήκαμε ποτέ σοβαρά για την προφορά της Ελληνικής γλώσσας.

Δυστυχώς όλοι οι διανοούμενοι όλων των εποχών απορροφήθηκαν από το επιστημονικό μέρος της γλώσσας, αφήνοντας στην άκρη λόγω αδυναμίας το εξίσου σημαντικό μέρος το προσωδιακό.

Το γιατί είναι εξίσου σημαντικό, θα πρέπει να σκεφτούμε κάποια πράγματα. Αν δεν υπήρχε ο ήχος δεν θα υπήρχε ούτε η γλώσσα, ούτε εξέλιξη των ανθρώπων και του περιβάλλοντός του. Πώς θα μιλούσαμε; Με νοήματα; Πώς θα γράφαμε αφού δεν θα μπορούσαμε να προφέρουμε αυτά που ο νους μας επεξεργάζεται; Αυτό είναι το ένα σκέλος.

Το άλλο είναι ότι η ψυχή του ανθρώπου επηρεάζεται από τους ήχους του περιβάλλοντος. Όταν θέλει να μιλήσει θα εκφραστεί αφού αισθανθεί πρώτα κάποια ερεθίσματα. Ένα Α!ααα ή ένα Ω!ωωω ή ένα οποιοδήποτε φωνήεν αναλόγως τι θέλει η ψυχή του ανθρώπου διά της νοήσεως να εκφράσει, θα βγάλει από μέσα του τον ανάλογο ήχο. Μ’ ένα Α! θα εκφράσει: έκπληξη, θαυμασμό, θυμό, τρόμο κλπ. Αυτό θα το ξεχωρίσει ο άνθρωπος αυθόρμητα με τη χροιά της φωνής του χωρίς να το διδαχθεί.

Όταν λοιπόν έχουμε μία φράση πόνου: «Ωχ Θεέ μου χτύπησες πονάς; Για να δω, πω! πω!…» Η φωνή μας δείχνει την ανησυχία γιατί έτσι το αισθανόμαστε. Όταν όμως έχουμε μία ανάλογη αρχαία φράση; Πώς θα πρέπει να εκφραστούμε; Δεδομένου ότι οι λέξεις σε μία αρχαία φράση έχουν διαφορετική σύνταξη. Οπότε αλλάζει η ηχητική ροή του λόγου. Δεν είναι λοιπόν ορθό και απαραίτητο να ασχοληθούμε με την ομιλία και προφορά της αρχαίας ελληνικής, περισσότερο, ή και το ίδιο εξ ίσου με τη γραμματική;

Το μουσικό μέρος της γλώσσας μας όπως γνωρίζουμε απετέλεσε το θεμέλιο λίθο για να δημιουργηθεί η μουσική τέχνη. Πάρα πολλά στοιχεία των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, έγιναν οι βάσεις ώστε να αναπτυχθεί η μουσική στην Δύση.

Μετά από χιλιάδες χρόνια αργότερα, στην Ευρώπη δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για να αναπτυχθεί η μουσική της Δύσεως. Ο Ρίχαρντ Βάγκνερ και άλλοι μουσικοί του περασμένου αιώνα, το λέγουν ξεκάθαρα ότι, αν δεν υπήρχαν τα συγγράμματα των αρχαίων Ελλήνων δεν θα υπήρχε η σημερινή εξέλιξη της μουσικής, διότι πάνω σ’ αυτά βασίστηκαν για να δημιουργήσουν την νεότερη τέχνη.

Ο Θρασύβουλος Γεωργιάδης στο βιβλίο του, Μουσικός Ρυθμός, διαπιστώνει ότι: «Η μουσική στην αρχαία Ελλάδα δεν κατείχε σαν τέχνη, παρόμοια με τη σημερινή της Δύσεως. Η μουσική τότε βρισκόταν στην κορυφή της αγωγής, ως η προσδιοριστική δύναμη του ήθους, με τον συνδυασμό γλωσσικής και μουσικορυθμικής δύναμης».

Πρέπει να μας γίνει κατανοητό ότι η μουσική διά του λόγου είναι αυτή που διαπλάθει χαρακτήρες, ερεθίζει το συναίσθημα και συμβάλλει στην καλυτέρευση του ανθρώπου.

Με λίγα λόγια η γλώσσα με τα γράμματα αναπτύσσουν το πνεύμα, τη διάνοια, ενώ η μουσική, καλλιεργεί και απευθύνεται στο ψυχικό μέρος του ανθρώπου. Όλες τις γνώσεις του σύμπαντος, τα παιδιά των αρχαίων Ελλήνων τις μάθαιναν διά της μουσικής και του παιγνιδιού.

Αλλά ας συνεχίσουμε το θέμα του τονισμού…

Γεννάται το ερώτημα: Έβαλαν τους τόνους σε πολλές μονοσύλλαβες λέξεις, όπως και στα άρθρα το την τον κ.λπ. έβαλαν βαρεία. Τί χρειάζονταν αφού έτσι κι αλλιώς δεν μπορούν να τονιστούν με οξεία κατά την ομιλία. Επίσης δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ ούτε η περισπωμένη. Μόνο στη μουσική χρησιμοποιήθηκε η περισπωμένη ως «επέρεισις» και «πλειάς». Τα πνεύματα δεν είχαν καμία διαφορά στην προφορά. Όπως προφερόταν η ψιλή, το ίδιο και η δασεία. Γιατί όλο αυτό το σύστημα του τονισμού χωρίς να διατηρηθεί ούτε στο ελάχιστο ο ήχος με την προφορά;

Αν προσέξουμε θα παρατηρήσουμε ότι, η παρασημαντική γραφή των Βυζαντινών αποτελείται, από οξείες, βαρείες, περισπωμένες, ψιλή, δασεία. Το ίδιο και η αραβική γραφή, μοιάζει σαν να μιμείται την εν λόγω παρασημαντική.

Όταν τα ο-ω προφέρονται το ίδιο γιατί η σπατάλη χρόνου να μαθαίνουν κανόνες. Γιατί αυτό το βάσανο της γραμματικής και του συντακτικού; Ποιον εξυπηρέτησε;

Πότε σταμάτησε η «προσωδία»

Πέρασαν περίπου 400-600 χρόνια μετά το θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου μέχρι να οριοθετήσουν τη γλώσσα με τους γραμματικούς κανόνες και να σβήσει σιγά-σιγά η προσωδία.

Πότε ακριβώς σταμάτησαν οι άνθρωποι να προσωδούν δεν γνωρίζουμε. Στην ιστορία έχει καταγραφεί σαν τελευταίος που είχε πάρει αρχαιοελληνική παιδεία και είχε ασπασθεί, σπουδάσει, μελετήσει και εμπεδώσει την αρχαία Ελληνική Γλώσσα, είναι ο Μιχαήλ Ψελλός. Είχε αφήσει εποχή η μόρφωσή του και η μουσικότητα με τη λογοτεχνική απόδοση των λόγων του.

Δυστυχώς όμως, δεν είχαν σκεφτεί όταν επέβαλαν τη γραμματική και το συντακτικό, ότι θα έπρεπε να είχαν προνοήσει μαζί με τη γραμματική να διδάσκεται και η προσωδιακή έκφραση. Αν ο άνθρωπος μάθαινε την αρχαία Ελληνική Γλώσσα όπως ομιλείτο κάποτε με όλη της την πανοπλία, δεν χρειάζεται άλλη μόρφωση, τα περικλείει όλα αυτή. Ο χορός, μαζί με τη μουσική και το λόγο μαθαίνει τον άνθρωπο να εκφράζεται, έτσι ανυψώνοντας το πνεύμα του, μέσα από τα αρχαία συγγράμματα, γαληνεύει και κατευνάζει τα πάθη του.

Κι αυτός πρέπει να είναι ο στόχος μας κι όχι άχρηστες γνώσεις να ταλαιπωρούν τον νέον άνθρωπο που τελικά πετυχαίνουν αντίθετα αποτελέσματα.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο δυσκόλεψαν την εκμάθηση της Ελληνικής. Πιο εύκολα μας έρχεται να μάθουμε τα Γερμανικά ή οποιαδήποτε άλλη ξένη γλώσσα παρά τα αρχαία Ελληνικά. Τα οποία βεβαίως κανένας μας δεν ξέρει να μιλήσει ευχερώς. Ποτέ δεν σκεφτήκαμε να μάθουμε να μιλάμε αρχαία. Αν το είχαμε σκεφτεί, όλα θα ήταν διαφορετικά.

Σήμερα πρέπει να ακολουθούμε ορισμένους κανόνες, διαφορετικά χαρακτηριζόμαστε σαν αγράμματοι. Έτσι ενώ οι ρίζες των λέξεών μας κατά την καθομιλουμένη είναι ομηρικές είτε και αρχαιότερες, -πάρτε ένα Ομηρικό λεξικό και δείτε πόσες λέξεις μεταχειριζόμαστε-, κατά την σύνταξη ενός αρχαίου κειμένου σκοντάφτουμε για να βρούμε την ερμηνεία.

Η προσωπική μου άποψη είναι ότι όταν μαθαίνουμε αρχαία Ελληνικά, είναι πιο δημιουργικό αρχικά τουλάχιστον, ν’ αφήνουμε τον Έλληνα μόνο του να βρίσκει την έννοια κάποιου κειμένου κι όχι αυτό που κάποιος άλλος μικρός ή μεγάλος δάσκαλος δίνει τη δική του ερμηνεία ότι αυτή είναι σωστή κι όχι άλλη. Είναι πιο ενδιαφέρον και δημιουργικό, το μυαλό να δουλεύει τη σκέψη του όπως νομίζει αυτός κι όχι να σερβίρουμε την δική μας εκδοχή που μπορεί να μην είναι και ορθή.

Θα ήταν πολύτιμο για τον Έλληνα να μαθαίνει να αποστηθίζει περικοπές από αρχαία κείμενα, με ευφράδεια και με ελεύθερη έκφραση, μέχρις ότου αποκτήσει το διάβασμά μας άνεση, οπότε, θα εμπεδώναμε και το νόημα. Αν αποδεσμευτούμε από τη δυσκολία αυτή τότε ο Έλληνας με την εξοικείωση του αρχαίου λόγου, επειδή εκφράζεται με την ψυχή του θα έβγαζε και την προσωδία του.

Από το βιβλίο της Μαρίας Σ. Στούπη – Η τραγουδιστή γλώσσα των Ελλήνων

Πηγή

http://www.technova.gr/technova/index.php/2012-06-21-03-15-38/istoria/2184-tragoudisti-glossa-ton-ellinon

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s